Алматыда конституциялық түзетулер қолдау тауып, олардың мәні түсіндірілді

Кон­сти­ту­ци­яға енгізілетін түзе­ту­лер Алма­ты жұрт­шы­лы­ғы­мен өткен кез­де­су­де түсіндірілді

Кон­сти­ту­ци­яға түзе­ту­лер: Алма­ты алаңын­дағы түсін­ді­ру және қолдау

Алма­ты­да Кон­сти­ту­ци­яға енгізілетін түзе­ту­лер­ге қол­дау білдірілді

Алма­ты қала­сын­да ҚР Пар­ла­мен­ті Мәжілісінің депу­тат­та­ры мен Кон­сти­ту­ци­я­лық рефор­ма жөнін­де­гі комис­сия өкіл­дерінің қала­ның Қоғам­дық кеңесінің мүше­лері­мен кез­де­суі өтті. Кез­де­су бары­сын­да қоғам­дық талқы­ла­у­ға шыға­ры­лған Кон­сти­ту­ци­яға енгізілетін түзе­ту­лер, сон­дай-ақ жаңар­ты­лған мем­ле­кет­тік-құқы­қтық модель­ді қалып­та­сты­ру­дағы аза­мат­тық қоғам­ның рөлі талқыланды.

Қаты­су­шы­лар жаңа Кон­сти­ту­ция жоба­сын қол­дап, жүр­гізіліп жатқан рефор­ма­ның елдің сая­си жаңғы­руын­дағы негіз­гі кезең­дер­дің бірі екенін және мем­ле­кет­тік құры­лым­ның база­лық қағи­дат­та­рын қам­ти­ты­нын атап өтті. Атап айтқан­да, билік тар­мақта­ры ара­сын­дағы өкілет­тік­тер­ді қай­та бөлу, Пар­ла­мент­тің рөлін күшей­ту, аза­мат­тар­дың құқы­қта­ры мен бостан­ды­қта­ры­на берілетін кепіл­дік­тер­ді кеңей­ту және мем­ле­кет­тік инсти­тут­тар­дың есеп­тілі­гін арт­ты­ру мәсе­ле­лері сөз болды.

Мәжіліс депу­та­ты Ермұрат Бәпи Ата заң­ды талқы­лау бары­сын­да ашық әрі жау­ап­ты қоғам­дық диа­лог­тың маңы­зды­лы­ғын атап өтті. Оның айтуын­ша, рефор­ма­лар­дың тұрақты­лы­ғы мен заң­ды­лы­ғын қам­та­ма­сыз ету­де қоғам­ның бел­сен­ді қаты­суы шешу­ші рөл атқарады.

– Сын­дар­лы сын шек­тел­ме­уі тиіс. Ашық талқы­лау мүм­кін­ді­гінің өзін қоғам­дық құн­ды­лық ретін­де баға­ла­у­ы­мыз қажет. Тек диа­лог арқы­лы ғана қоғам қабыл­дай­тын әрі ұзақ мерзім­де тиім­ді жұмыс істей­тін шешім­дер­ге қол жет­кізу­ге бола­ды, – деді Ермұрат Бәпи.

Сон­дай-ақ ол рефор­ма­лар кезеңін­де қоғам­дық келісім­ді сақтау және сезім­тал тақы­рып­тар төңіре­гін­де алып­са­тар­лы­ққа жол бер­меу қажет­ті­гіне назар аударды.

Мәжіліс депу­та­ты Ерлан Саи­ров сыр­тқы сын-қатер­лер жағ­дай­ын­дағы ұсы­ны­лып оты­рған кон­сти­ту­ци­я­лық өзгерістер­дің маңы­зы­на тоқта­лып, олар­дың мем­ле­кет­тің тұрақты­лы­ғын қам­та­ма­сыз ету­ге бағыт­талға­нын айтты.

– Жаңа Кон­сти­ту­ция жоба­сын­да жаһан­дық сая­сат­тағы тұрақ­сыздық жағ­дай­ын­да елдің тұрақты­лы­ғы мен аумақтық тұта­сты­ғын сақта­уға арналған тетік­тер қарас­ты­ры­лған, – деді Ерлан Саиров.

Оның айтуын­ша, ұсы­ны­лып оты­рған өзгерістер елдің ұзақ мерзім­ді дамуы­на бағ­дар­ланған және қазір­гі ішкі әрі сыр­тқы сын-қатер­лер­ге жау­ап береді.

Кез­де­су бары­сын­да Кон­сти­ту­ция пре­ам­бу­ла­сы­ның маз­мұ­ны­на ерекше назар ауда­рыл­ды. Кон­сти­ту­ци­я­лық рефор­ма жөнін­де­гі комис­сия мүше­сі Үнзи­ла Шапақ пре­ам­бу­ла Ата заң мәтінінің тұта­стай құн­ды­лы­қтық бағ­да­рын айқын­дай­ты­нын атап өтті.

– Кон­сти­ту­ция – мем­ле­кет пен халық ара­сын­дағы қоғам­дық келісім­нің көрінісі. Пре­ам­бу­ла­да ұлт бір­лі­гі, мем­ле­кет­тің уни­тар­лық сипа­ты, шека­ра­лар­дың мызғы­ма­сты­ғы мен аумақтық тұта­стық нақты бекітілуі тиіс, – деді Үнзи­ла Шапақ.

Оның айтуын­ша, жаңар­ты­лған Ата заң Қаза­қстан­ның халы­қа­ра­лық құқы­қтық мін­дет­те­ме­лерін, сон­дай-ақ ұлт­тық мүд­де­лер мен тари­хи сабақ­та­сты­қты еске­руі қажет.

Ұсы­ны­лып оты­рған өзгерістер­дің өзек­тілі­гіне қаты­сты пікірін Алма­ты қала­сы Қоғам­дық кеңесінің мүше­сі Совет Сей­ітов біл­дір­ді. Оның сөзін­ше, Қаза­қстан сая­си және эко­но­ми­ка­лық даму­дың жаңа кезеңіне қадам басып отыр, бұл өз кезе­гін­де Ата заң­ды жаңар­ту­ды талап ете­ді. Сон­дай-ақ ол жастар­ды талқы­лау про­цесіне тар­ту­дың маңы­зды­лы­ғын атап өтті.

– Бұл – бар­ша­мыз өмір сүретін Кон­сти­ту­ция. Ең алды­мен, жас ұрпақ үшін. Сон­ды­қтан бей­жай қал­май, алдағы рефе­рен­дум­да талқы­лау мен дауыс беру­ге бел­сен­ді қаты­су маңы­зды, – деді ол.

Кон­сти­ту­ци­я­лық өзгерістер­дің әле­умет­тік және құқық қорғау аспек­тілері тура­лы Алма­ты қала­сы Қоғам­дық кеңесінің мүше­сі Бог­дан Джеп­ка баян­да­ды. Оның айтуын­ша, қол­да­ны­стағы бірқа­тар нор­ма­лар қазір­гі заман талап­та­ры­на сай жаңар­ту­ды қажет етеді.

– Бүгін­де әлем қарқын­ды өзгеріп жатыр: цифр­лан­ды­ру, жасан­ды интел­лект, жаңа әле­умет­тік сын-қатер­лер. Осы тұрғы­да Кон­сти­ту­ци­яға енгізіліп жатқан өзгерістер дер кезін­де қолға алы­нып отыр, – деді ол.

Оның пікірін­ше, ұсы­ны­лып оты­рған түзе­ту­лер мем­ле­кет­тік жүй­ені неғұр­лым икем­ді әрі бюро­кра­ти­ядан ары­лған етіп, билік­ті аза­мат­тарға жақын­да­та түсуі мүм­кін. Ол ерекше қажет­тілік­тері бар адам­дар­дың құқы­қта­рын қорғау мәсе­лесіне айры­қ­ша тоқталды.

– Жоба аясын­да сай­лау про­цесін­де әйел­дер мен мүге­дек­ті­гі бар адам­дар үшін 30 пай­ы­здық кво­та­ның сақталға­ны мен үшін аса маңы­зды. Бұл – елдің әле­умет­тік дамуы­на қаты­су мен ықпал етудің нақты теті­гі, – деді Бог­дан Джепка.

Алма­ты қала­сы Қоғам­дық кеңесінің мүше­сі Рустам Қай­ры­ев кон­сти­ту­ци­я­лық өзгерістер­дің әлем­дік тәжіри­бе­де қалып­ты құбы­лыс екенін және олар­ды халы­ққа түсінік­ті тіл­де түсін­ді­ру қажет­ті­гін атап өтті.

– Аза­мат­тар­дың ұсы­ны­лып оты­рған өзгерістер­дің мәнін нақты түсі­нуі үшін бұқа­ра­лық ақпа­рат құрал­да­ры арқы­лы да қол­жетім­ді фор­мат­та түсін­ді­ру жұмыста­рын жүр­гі­зу маңы­зды, – деп қосты ол.

Талқы­лау қоры­тындысы бой­ын­ша қаты­су­шы­лар ұсы­ны­лып оты­рған өзгерістер­ді қол­да­ды. Сон­дай-ақ мұн­дай диа­лог алаң­да­ры жүріп жатқан кон­сти­ту­ци­я­лық рефор­ма аясын­да сарап­шы­лар мен қоғам­дық қауым­да­сты­қтың пікірін еске­ру­ге мүм­кін­дік беретіні атап өтілді.