И С Л А М – ұлттық кодтың АЖЫРАМАС БӨЛІГІ

Өттері жарыл­са да шын­дық, Ислам – қаза­қтың ұлт­тық коды. Тәңір­шіл­дер шын мәнін­де қазақ емес. Ислам дінінің тек діни сенім емес, соны­мен бір­ге ұлт­тық бол­мысты сақтап қала­тын қорған болға­нын білеміз.

1. Ислам – мәде­ни және био­ло­ги­я­лық «сүз­гі»

Қытай­дағы 56 ұлт­тың ішін­де тек мұсыл­ман халы­қта­ры (ұйғыр, қазақ, дүн­ген (хуэй), қырғыз, өзбек, татар, салар және т.б.) өздерінің бет-бей­несін, салт-дәстүрін және ішкі тұта­сты­ғын сақтап қалды.

Оның басты себептері:

*Халал және Харам (Тағам мәде­ни­еті): Қытай асха­на­сы­ның негізі – доңыз еті. Буд­дизм неме­се дәстүр­лі қытай наным­да­рын ұста­на­тын басқа ұлт­тар (мыса­лы: мән­жур­лар, чжу­ан­дар) тағам мәде­ни­етін­де шек­теу қой­маған­ды­қтан, қытай­лар­мен тез ара­ла­сып, тұр­мыстық дең­гей­де жұты­лып кет­ті. Ал мұсыл­ман халы­қта­ры үшін халал асы – олар­ды қытай қоға­мы­нан бөліп тұра­тын мәде­ни шека­ра болды.

*Отба­сы­лық құн­ды­лы­қтар: Ислам­да басқа дін өкіліне тұр­мысқа шығу неме­се үйле­нудің өзін­дік шар­тта­ры бар. Бұл мұсыл­ман этно­ста­ры­ның қаны­ның таза­лы­ғын және гене­ти­ка­лық тұта­сты­ғын сақта­уға көмектесті.

2. Мән­жур­лар­дың мыса­лы: үлкен трагедия

Бұл – біздің бүгіні­міз­ге ең үлкен дәлел. Мән­жур­лар кезін­де Қытай­ды 300 жыл биле­ген (Цин импе­ри­я­сы), саны жағы­нан өте көп халық болған.

*Неге жұтыл­ды? Олар­дың діні (шама­низм және буд­дизм) қытай­лық кон­фу­ций­шіл­дік пен буд­дизм­ге өте жақын болды.

*Нәти­же: Бүгін­де Қытай­да 10 мил­ли­он­нан астам мән­жур бар деп есеп­тел­гені­мен, олар­дың ана тілін­де сөй­лей­тін­дері бір­не­ше жүз адам ғана. Олар қытай­лар­дан еш айыр­ма­шы­лы­ғы жоқ болып кетті.

3. Ислам­ды ұстанған түр­кі ғұла­ма­ла­ры­ның жетістігі

Түр­кілер­дің жауын­гер­лік рухы мықты болға­ны­мен, интел­лек­ту­ал­дық және ғылы­ми жары­лыс Ислам дәуірін­де келді.

Ислам түр­кілер­ге әлем­дік дең­гей­де­гі ғылым тілін (араб, пар­сы) иге­ру­ге және жаһан­дық өрке­ни­ет­тің орта­лы­ғы­на шығуға мүм­кін­дік берді:

(Ғұла­ма (Сала­сы) Әлем­дік үлесі)

Қарап көріңіз:

Әл-Фара­би (Фило­со­фия, Музы­ка) Ари­сто­тель­ден кей­ін­гі «Екін­ші ұстаз» атанды.

Жүсіп Бала­сағұн (Сая­сат­та­ну, Эти­ка) «Құт­ты білік» – түр­кілік мем­ле­кет­тілік­тің энциклопедиясы.)

(Мах­мұд Қашқа­ри (Тіл білі­мі) Түр­кі тілінің араб тілі­нен кем емес екенін әлем­ге дәлелдеді.)

(Ұлы­қ­бек (Аст­ро­но­мия) Орта ғасыр­дағы ең дәл жұл­ды­здар ката­ло­гын жасады.)

(Әбу Әли ибн Сина (Меди­ци­на) (Түр­кі орта­сы­нан шыққан) Еуро­па оның кітап­та­ры­мен 500 жыл емделді.

4. Қал­мақ пен Торға­уыт­тар­дың тағдыры

Бұлар – буд­дизмді ұстанған түр­кі тілдестер.

Түр­кі тек­тес неме­се соған жақын моңғол тек­тес халы­қтар­дың ішін­де буд­дизмді таң­даған­да­ры (мыса­лы, жоңғар­лар­дың қал­ды­қта­ры) бүгін­де дер­бес мем­ле­кет­тілі­гі­нен айы­ры­лып, Ресей мен Қытай­дың ішін­де шағын ғана этнос ретін­де қалып қой­ды. Ал Ислам­ды ұстанған түр­кі халы­қта­ры (қазақ, өзбек, татар, түрік) өздерінің ұлт­тық мем­ле­кет­тілі­гін, әлі­п­биін және біре­гей мәде­ни­етін сақтап, әлем­дік сая­сат­тың мүше­сіне айналды.

Қысқа­сы, тәңір­шілер мына­ны білуі керек: Тәңір­шіл­дік – біздің бала­лық шағы­мыз, ал Ислам – біздің кемел­ден­ген шағы­мыз. Егер біз буд­дизмді неме­се басқа ару­аққа, пұтқа табы­ну­шы­лы­қты таң­да­сақ, бүгін­де «қазақ» деген ат тек тарих кітап­та­рын­да ғана қалуы мүм­кін еді.

Ислам – қаза­қтың рухын ғана емес, оның қанын да, тілін де, жерін де сақтап қалған қалқан.

Тағы да терең­детіп түсін­ді­ре кетейін:

1. Қаза­қтың ұлт ретін­де қалып­та­суы және Ислам

Қазақ ұлт болып бөлін­бей тұрып, оның негізін құраған тай­па­лар (Қара­хан мем­ле­кеті, Алтын Орда дәуірі) Ислам­ды қабыл­дап қойған.

*Қара­хан мем­ле­кеті (960 жыл): Түр­кі дүни­есін­де алғаш рет Ислам­ды мем­ле­кет­тік дін ретін­де қабыл­да­ды. Бұл – «Алтын адам» зама­ны­нан кей­ін, бірақ «Қазақ ханды­ғы» құры­лғанға дей­ін 500 жыл бұрын болған оқиға.

*Алтын Орда (Өзбек хан тұсы): 1312 жылы Ислам ресми дін бол­ды. Қазақ ханды­ғы осы Алтын Орда­ның тіке­лей мұра­гері. Демек, біз ҚАЗАҚТАР ұлт ретін­де Ислам топы­рағын­да тудық.

Сіз­дер тәңір­шіл­дер қал­мақ, шүр­шіт, торға­уыт­тар­дың қаны шығар­сыздар, бірақ ҚАЗАҚ – таза Ислам­ның қанынан.

Біздің елге келіп, халы­қты адастырмаңыздар.

2. Буд­дизм және түркілер

Буд­дизм түр­кілер үшін таң­да­у­лы жол болмады.

*Түр­кі қаға­на­ты кезін­де (Тас­пар қаған тұсын­да) буд­дизмді енгізу­ге тал­пы­ныс бол­ды, бірақ түр­кі ақсүй­ек­тері мен халқы «бұл біздің жауын­гер­лік рухы­мы­зға жат, ет жегіз­бей­ді, соғы­суға тый­ым сала­ды, бізді жуа­сы­тып жібе­реді» деп, одан бас тартқан.

Иә, бір бөлім – сіз­дер секіл­ді кері тар­тып, буд­дист жаға­лап, тау саға­лап қонған моңғол тек­ті тай­па­лар (қал­мақ, жоңғар, торға­уыт) буд­дизмді (Тибет бағы­тын) қабыл­да­ды. Олар­дың ұрпағы сіздерсіздер.

Ал қазақ рула­ры Ислам­ды таң­дау арқы­лы осы көр­шілес буд­дист халы­қтар­дан өзінің этно-мәде­ни бол­мысын аулақ сақтап қал­ды. Егер біз де буд­дизмді алсақ, тағы да айтамын,бүгін дер­бес қазақ ұлты ретін­де сақта­луы­мыз неғай­был еді.

3. Ислам арқы­лы әлем­дік өрке­ни­ет­ке үлес қосқан түркі ғұла­ма­ла­ры

«Алтын адам» – біздің тегі­міз, мақта­ны­шы­мыз. Бірақ сол тек Ислам­мен толы­ққан­да ғана әлем­дік дең­гей­де­гі интел­лек­ту­ал­дық алты­нға айналды.

Мына тұлға­лар Ислам өрке­ни­етінің аясын­да түр­кі атын әлем­ге танытты:

*Әбу Насыр әл-Фара­би: «Екін­ші ұстаз». Оты­рар­дан шыққан. Ол грек фило­со­фи­я­сын Ислам дүни­есі­мен ұшта­сты­рып, қазір­гі ғылым­ның негізін қалады.

*Қожа Ахмет Ясса­уи: Түр­кі жұр­ты­ның руха­ни ұста­зы. Ислам­ды түр­кінің салт-дәстүрі­мен, тілі­мен шебер үйле­стір­ген тұлға.

*Мах­мұд Қашқа­ри: «Диу­а­ни лұғат ат-түрк» авто­ры. Түр­кі тілінің мәр­те­бесін араб тілі­мен теңе­стіріп, Ислам әле­міне түр­кінің бай­лы­ғын паш етті.

*Жүсіп Бала­сағұн: «Құт­ты білік» еңбе­гі­мен түр­кілік мем­ле­кет басқа­ру жүй­есін Ислам­дық эти­ка­мен байытты.

*Сұл­тан Бей­ба­рыс: Түр­кі қып­шақ бала­сы. Ислам әле­мін моңғол шапқын­шы­лы­ғы­нан (буддист/бақсылық ұста­ны­мын­дағы әскер­ден) қорғап қалған ұлы қолбасшы.

4. «Алтын адам» және тәңір­шіл­дік

«Алтын адам» зама­ны – бұл сақ-ғұн дәуірі. Ол кез­де қазір­гі мағы­на­дағы жүй­елі «буд­дизм» неме­се «ислам» болған жоқ. Ол – біздің мәде­ни тамы­ры­мыз. Бірақ халық тек өткен­мен өмір сүр­мей­ді, ол дамиды.

Тіп­тен түп-тамы­рға кел­сек, онда түп-тамы­ры­мыз Адам ата­дан тараған, әуел­ден Ислам ұрпағымыз.

*Ислам түр­кінің «Бір тәңір» ұғы­мын жой­ған жоқ, оған сәй­кес кемел­ден­діріп, жара­ту­шы бір «Алла» ұғы­мы­м­ен тереңдетті.

Түп-тамыр­ды айтқан­да, тек архео­ло­ги­я­ны ғана емес, руха­ни­ят­ты да айту керек. Біздің баба­ла­ры­мыз Тибет­тің пұт­та­ры­на емес, жалғыз Жара­ту­шы­ға сый­ы­нған. Егер Ислам бол­ма­са, біз де қал­мақтар мен мән­жур­лар сияқты үлкен импе­ри­я­ларға жұты­лып, тілі­міз бен ділі­мізді жоғал­тып алар едік. Ислам – қаза­қтың ұлт­тық коды­ның ажы­ра­мас бөлігі.

Сіз­дер, тәңір­шіл­дер, тәңір­шіл­дік­тің түп-тамы­ры буд­дизм бол­са, оны қазір Орта Ази­яға кеңі­нен тара­ту­ды сая­си жос­парға енгіз­ген көке­леріңнің қар­жы­гері – қытай екенін біл­сеңіз­дер­ші. Әлде біле оты­рып, әдейі мін­дет­ті түр­де тәңір­шіл­дік­ті үгіт­тей­тін сол сая­си жоба­ның атқа­ру­шы­ла­ры­сыз ба?!

Гүліс­хан ДОМАЛАЙҚЫЗЫ