«Таза Қазақстан»: табиғатты аялау – болашақ алдындағы жауапкершілік

Қор­шаған орта­ны қорғау мәсе­лесі бүгін­де бүкіл әлем үшін өзек­ті тақы­ры­пқа айнал­ды. Табиғи ресур­стар­дың аза­юы, кли­мат­тың өзге­руі, су тап­шы­лы­ғы мен эко­ло­ги­я­лық тепе-теңдік­тің бұзы­луы адам­за­тқа табиғатқа деген көзқа­ра­сын қай­та қарау қажет­ті­гін көр­сетіп отыр. Қаза­қстан да бұл үдері­стен шет қалған жоқ. Соңғы жыл­да­ры елі­міз­де табиғат­ты қорғау, эко­ло­ги­я­лық мәде­ни­ет­ті қалып­та­сты­ру және табиғи ресур­стар­ды тиім­ді пай­да­ла­ну бағы­тын­да ауқым­ды жұмыстар жүр­гізіліп келеді. Соның бірі – «Таза Қаза­қстан» эко­ло­ги­я­лық акциясы.

Бұл баста­ма тек бір рет­тік сен­білік неме­се аумақты тазар­ту шара­сы ғана емес. «Таза Қаза­қстан» – қоғам­да эко­ло­ги­я­лық жау­ап­кер­шілік­ті қалып­та­сты­руға бағыт­талған кең ауқым­ды қозға­лыс. Акция аясын­да қала­лар мен ауыл­дар­да сен­білік­тер ұйым­да­сты­ры­лып, көше­лер мен саябақтар тазар­ты­лып, өзен-көл­дер­дің жаға­ла­у­ла­ры рет­ке кел­тіріліп жатыр. Соны­мен қатар ағаш оты­рғы­зу, жасыл аймақтар­ды көбей­ту сияқты игі істер де қолға алы­ну­да. Мұн­дай шара­лар қор­шаған орта­ның таза­лы­ғын сақта­уға ғана емес, аза­мат­тар­дың табиғатқа деген жана­шыр­лық сезі­мін арт­ты­руға ықпал етеді.

Эко­ло­ги­я­ны қорғау – тек мем­ле­кет­тік орган­дар­дың мін­деті емес, бұл әрбір аза­мат­тың ортақ жау­ап­кер­шілі­гі. Табиғат­ты аялау, қоқы­сты бей­бе­ре­кет таста­мау, су мен энер­ги­я­ны үнем­деу сияқты қара­пай­ым әре­кет­тер­дің өзі үлкен нәти­же­ге жет­кі­зуі мүм­кін. Егер қоғам­да эко­ло­ги­я­лық мәде­ни­ет қалып­тас­са, қор­шаған ортаға зиян кел­тіретін әре­кет­тер де азая түседі.

Эко­ло­ги­я­лық қауіп­сіздік мәсе­лесін­де су ресур­ста­ры­ның орны ерекше. Қаза­қстан үшін су – стра­те­ги­я­лық маңы­зы бар табиғи ресурс. Ел аумағы­ның көп бөлі­гін­де кли­мат­тың құрғақ болуы­на бай­ла­ны­сты су қорын тиім­ді пай­да­ла­ну мәсе­лесі әрдай­ым күн тәр­тібін­де тұр. Өзен­дер мен көл­дер­ді қорғау, су қой­ма­ла­рын сақтау, ауыз судың сапа­сын жақ­сар­ту – эко­ло­ги­я­лық сая­сат­тың маңы­зды бағыт­та­ры­ның бірі.

Су ресур­ста­рын қорға­у­мен қатар су жаб­ды­қтау жүй­е­лерін жаңғыр­ту да аса маңы­зды. Қала­лар мен ауыл­дар­ды сапа­лы ауыз сумен қам­та­ма­сыз ету – халы­қтың өмір сапа­сы­на тіке­лей әсер ететін фак­тор. Соңғы жыл­да­ры елі­міз­де су құбыр­ла­рын жаңар­ту, жаңа инфрақұры­лым салу және сумен жаб­ды­қтау жүй­е­лерін цифр­лан­ды­ру бағы­тын­да көп­те­ген жоба жүзе­ге асы­ры­лып жатыр. Бұл жұмыстар су ресур­ста­рын тиім­ді пай­да­ла­нуға және олар­дың ысы­рап болуын азай­туға мүм­кін­дік береді.

Қор­шаған орта­ны қорға­удың тағы бір маңы­зды бағы­ты – эко­ло­ги­я­лық туризмді дамы­ту. Қаза­қстан табиғи бай­лы­ққа өте бай мем­ле­кет. Биік тау­лар, көр­кем көл­дер, кең дала­лар мен ерекше табиғи ланд­шаф­тар елі­мізді тури­стер үшін тар­тым­ды аймаққа айнал­ды­ра­ды. Егер осы табиғи әле­ует­ті дұрыс пай­да­ла­на алсақ, эко­ло­ги­я­лық туризм эко­но­ми­ка­ның маңы­зды сала­сы­на айна­луы мүмкін.

Эко­ло­ги­я­лық туриз­мнің басты ерекшелі­гі – табиғат­ты сақтай оты­рып, оны халық игілі­гіне жара­ту. Тури­стер табиғат аясын­да дема­лып қана қой­май, қор­шаған орта­ны қорға­удың маңы­зын түсі­неді. Бұл бағыт жер­гілік­ті тұрғын­дар үшін жаңа жұмыс орын­да­рын ашуға да мүм­кін­дік береді. Соны­мен бір­ге табиғи аумақтар­ды сақта­уға және олар­дың эко­ло­ги­я­лық тепе-теңді­гін бұз­ба­уға көмектеседі.

Бүгін­де табиғат­ты қорғау мәсе­лесі тек эко­лог маман­дар­дың неме­се мем­ле­кет­тік меке­ме­лер­дің жұмысы ғана емес. Бұл – бүкіл қоғам­ды бірік­тіретін ортақ мін­дет. «Таза Қаза­қстан» сияқты баста­ма­лар адам­дар­дың табиғатқа деген жау­ап­кер­шілі­гін арт­ты­рып, эко­ло­ги­я­лық мәде­ни­ет­ті қалып­та­сты­руға жол ашады.

Табиғат­ты қорғау – бола­шақ ұрпақ алдын­дағы парыз. Егер біз бүгін қор­шаған орта­ны сақта­уға күш сал­сақ, ертең­гі күні таза ауа, мөл­дір су мен көр­кем табиғат­ты келер ұрпаққа аман жет­кі­зе ала­мыз. Сон­ды­қтан әрбір аза­мат туған жер­дің табиға­тын қорға­уға үлес қосуы тиіс. Өйт­кені табиғат – бар­лы­ғы­мы­зға ортақ үй.

Ғани Атым­тай