Дат, тақсыр!

Әл-Фара­би атын­дағы ҚазҰУ ұстазы, фило­со­фия ғылым­да­ры­ның док­то­ры Берік Аташ Datnews-ке бер­ген сұх­ба­тын­да жастар­дың пат­ри­от­тық тәр­би­есі тура­лы өз ойла­ры­мен бөлісті. Берік Мұратұ­лы, пат­ри­о­тизм ұғы­мы өте кең екенін біле­міз, қазір­гі Қаза­қстан­ның шынайы бол­мысы аясын­да Сіз пат­ри­о­тизм ұғы­мын ғалым ретін­де  қалай түсінесіз? Қазір­гі Қаза­қстан­дағы пат­ри­о­тизм дең­гей­іне нақты жау­ап беру қиын, өйт­кені, шынайы, нақты …

Қазақ халқы – бай тарихы мен салт-дәстүр­лері арқы­лы дара­ланған, табиғат­пен етене өмір сүр­ген, руха­ни терең ұлт. Оның біре­гей­лі­гі тек мәде­ни­етін­де ғана емес, өмір сүру сал­тын­да, дүни­е­та­ны­мын­да, табиғат­пен үйлесі­мін­де, фило­со­фи­я­лық көзқа­ра­сын­да көрініс таба­ды. Әрбір халық өзін­ше ерекше, алай­да қаза­қтың өмір­ге деген көзқа­ра­сы, адам мен әлем ара­сын­дағы бай­ла­ны­сқа құр­меті – оны өзге­лер­ден …

Қазақ халқы ежел­ден бала тәр­би­есіне ерекше мән бер­ген, әр кезең­ге сәй­кес салт-дәстүр­лер­ді орын­дау арқы­лы ұрпақ бой­ы­на ұлт­тық тәр­би­ені сіңіріп оты­рған. Солар­дың бірі – тұса­у­ке­сер сал­ты. Бұл – бала­ның алға­шқы қада­мы­на жаса­ла­тын киелі рәсім, әрі терең фило­со­фи­я­лық мәні бар дәстүр. Халы­қта «тұса­уы кесіл­ме­ген бала сүрі­неді» деген сөз бекер айтыл­маған. Тұса­у­ке­сер — …

Қазақ халқы­ның тарихы – терең әрі тағы­лым­ды, ғасыр­лар қой­на­уы­нан сыр шер­тетін ұлы шежі­ре. Бұл тарих – сақ пен ғұн дәуірі­нен баста­лып, түр­кі мем­ле­кет­тері, Алтын Орда, Қазақ ханды­ғы, пат­ша отар­лы­ғы, кеңе­стік кезең және Тәу­ел­сіздік­ке дей­ін­гі ұзақ жол­ды қам­ти­ды.Сақтар мен ғұн­дар – көшпен­ді өрке­ни­ет­тің негізін қалаған, ерлік пен тәу­ел­сіздік­тің сим­во­лы­на айналған баба­ла­ры­мыз. …

Қазақ халқы­ның руха­ни әле­мі – оның бол­мысын, тір­шілі­гін, таны­мын айқын­дай­тын басты негіз­дер­дің бірі. Халы­қтың ғасыр­лар бой­ғы жинақтаған өмір­лік тәжіри­бесі мен дүни­е­та­ны­мы, адам­гер­шілік ұста­ным­да­ры, ар-ұят, иман­ды­лық, сабыр мен сөз­ге тоқтау сын­ды қаси­ет­тер – ұлт­тық руха­ни құн­ды­лы­қтар­дың өзе­гіне айналған.Ар мен ұят – қазақ өмірінің темірқа­зы­ғы. «Иман жүзді», «ұят бола­ды» деген сөз­дер ұрпақтың …

Әр ұлт­ты бір-бірі­нен тілі мен түр-тұр­па­ты ғана емес, ұлт­тық киім, бұй­ым, тағам түр­лері де ерекше­леп тұра­ты­ны айқын. Мыса­лы, қазақ десе, көз алды­ңа бір­ден киіз үй, ою-өрнек, дом­бы­ра­ның келе қалуы – заң­ды­лық. Ал кезін­де әр қаза­қтың төрін­де тұрған сол дом­бы­ра­ны қазір­гі ұрпақ шер­те ала ма? Ілу­де бір құй­мақұлақта­ры бол­ма­са, бала­лар­дың бәріне …

Сөй­тіп, Жур­на­ли­стер күні де өтті. Аста-төк ақ дастар­хан жай­ы­лып, омы­ра­у­ларға мара­пат бел­гілер тағы­лып, ойын-сауық сахна­сы айқа­ра ашыл­ды. Бәрі дұрыс, бәрі жөн. Деген­мен, «Өткен­сіз бүгін жоқ» деген мақал бар. Осын­дай­да ел бас­пасөзінің өткені мен бүгінін салы­сты­рып, ой еле­гі­нен өткізіп оты­рға­ны­ң­ды өзің де бай­қа­май қала­ды екен­сің. Ол аз болған­дай, жаңа ғана «Фейс­бук­тан» қазақ …

Әлем­де­гі гео­са­си аху­ал тұрақты деу қиын, күр­делі жағ­дай күн сай­ын өзге­реді десек артық емес. Бір қуа­нар­лы­ғы, 24 мау­сым­да АҚШ пре­зи­ден­ті Дональд Трамп Изра­иль мен Иран бітім­ге кел­ді деп жари­я­ла­ды. 13 мау­сым­нан бері бір-біріне әуеден шабуыл жасап, бірін-бірі тас-талқан етпей­ін­ше тын­бай­тын­дай көрін­ген Изра­иль мен Иран оқ атпау тура­лы ұсы­ны­сқа келіс­кенін мәлім­деді. …

Оры­стіл­ді қаза­қтар­дың өз мек­тебі, өз бала­бақ­ша­сы, өз бас­пасөзі, өз интер­нет рес­сур­ста­ры, өз әнші-әртісі, өз ақын-жазу­шы­сы, өз орта­сы, қаза­қтіл­ділер­ден бөлек өз әле­мі бар. Олар «үй іші­нен үй тігіп», күн­дер­дің күнін­де қаза­қтіл­ді қаза­қтан бөлініп, жеке ел болып кет­пей ме? Бел­гілі жур­на­лист, әде­би­ет сын­шы­сы Әмір­хан МЕҢДЕКЕ осын­дай ой тарқатады. Келі­сесіз бе? Алды­мен бұл мақа­ла­ны мұқи­ят …

Мен ақын-жазу­шы­ларға үш қай­на­сам сор­пам қосыл­май­тын адам­мын. Басқа сала­ның мама­ны­мын. Дей тұр­сақ та, қыз­мет­тен қалт етіп, қолы­мыз босай қалған кез­де бәрі­міз­бен «ажы­ра­ма­стай» болып, «біте қай­на­сып» кет­кен қал­та теле­фон­ды бір уақыт жай­ы­на қал­ды­рып, өзім­нің сүй­ік­ті ақын-жазу­шы­ла­рым­ның бала күнім­де, жас кезім­де бас алмай жата-жаста­на оқы­ған әде­би көр­кем шығар­ма кітап­та­рын қазір­гі уақыт­та да …