Жаңа өнеркәсіптік саясат адам ресурстарын тиімді басқару жүйесінде

Бүгін­гі таң­да ұйым­дар­дың даму дең­гейі әкім­шілік құры­лым шең­берін­де адам ресур­ста­рын тиім­ді басқа­ру жүй­есіне тіке­лей тәу­ел­ді. Әкім­шілік басқа­ру адам ресур­ста­рын жос­пар­лау, ұйым­да­сты­ру, үйле­сті­ру және бақы­лау функ­ци­я­ла­рын жүзе­ге асы­ра­ды.

Жаңа өнер­кәсіп­тік сая­сат қыз­мет­кер­лер­дің кәсі­би­лі­гі, басқа­ру құзы­рет­тілі­гі және моти­ва­ция дең­гейі ұйым­ның жал­пы өнім­ділі­гі мен табысы­на тіке­лей әсер ете­ді. Әкім­шілік құры­лым­дағы адам ресур­ста­рын нәти­желі басқа­ру басқа­ру­шы пер­со­нал­ды дұрыс жал­дау мен ірік­те­уді, үздіксіз кәсі­би даму­ды, мін­дет­тер­ді нақты бөлуді, есеп­тілік­ті күшей­туді және моти­ва­ци­я­лық жүй­е­лер­ді енгі­зуді қамтиды.

Соны­мен қатар, басқа­ру про­це­стерін оңтай­лан­ды­ру, бюро­кра­ти­я­лық кедер­гілер­ді азай­ту және зама­на­уи басқа­ру тех­но­ло­ги­я­ла­рын қол­да­ну еле­улі ықпал ете­ді. Қаза­қстан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның еңбек заң­на­ма­сы­на және басқа­ру тиім­ділі­гін арт­ты­руға бағыт­талған мем­ле­кет­тік сая­сатқа сәй­кес әкім­шілік құры­лым шең­берін­де адам ресур­ста­рын жоға­ры дең­гей­де пай­да­ла­ну ұйым­да­сты­ру­шы­лық қыз­мет­ті ұйым­да­сты­ру­дың негіз­гі бағыт­та­ры­ның бірі болып табылады.

Зама­на­уи кезең­де ұйым­ның жетісті­гі көбі­не­се әкім­шілік пер­со­нал­дың кәсі­би құзы­рет­тілі­гіне, олар­дың еңбек әле­уетін дұрыс пай­да­ла­нуға және қыз­мет­тік мін­дет­терін орын­дау сапа­сы­на бай­ла­ны­сты бола­ды. Алай­да, көп­те­ген ұйым­дар­да әкім­шілік пер­со­нал­ды тиім­ді пай­да­ла­ну дең­гейі жет­кіліксіз болып қала­ды, бұл басқа­ру про­це­стерінің жал­пы тиім­ділі­гіне теріс әсер етеді.

Соны­мен қатар, қыз­мет­кер­лер­дің кәсі­би құзы­рет­тілі­гін арт­ты­ру және олар­дың білік­тілі­гін жүй­елі түр­де жетіл­ді­ру де маңы­зды рөл атқа­ра­ды. Бұл өз кезе­гін­де ұйым ішін­де­гі еңбек үдерістерінің сапа­сын арт­ты­рып, қыз­мет көр­се­ту нәти­желілі­гін арт­ты­руға ықпал ете­ді. Әкім­шілік басқа­ру­да тиім­ді үйле­сті­ру мен бақы­лау тетік­терін енгі­зу жұмыс бары­сын­да туын­дай­тын кідірістер мен артық шығын­дар­ды азай­туға мүм­кін­дік береді. Нәти­же­сін­де, адам ресур­ста­рын оңтай­лы пай­да­ла­ну ұйым­ның жал­пы тиім­ділі­гі мен тұрақты дамуын қам­та­ма­сыз етеді.

Мақ­са­ты: Қазір­гі уақыт­тағы ұйым­дар­дың әкім­шілік құры­лы­мын­дағы адам ресур­ста­рын тиім­ді басқа­ру жүй­есін жан-жақты зерт­теу арқы­лы оны жетіл­дірудің ғылы­ми негіз­дел­ген жол­да­рын аны­қтау және олар­ды бел­гілі бір ұйым­ның мыса­лын­да ұсыну.

Сон­дай-ақ, адам ресур­ста­рын басқа­ру­дың тео­ри­я­лық аспек­тілерін, шетел­дік тәжіри­бені және ұйым ішін­де­гі нақты жағ­дай­ды салы­сты­ра оты­рып, тиім­ді басқа­ру стра­те­ги­я­ла­рын ұсы­ну. Әкім­шілік құры­лы­мға сәй­кес жұмыста ұсы­ны­ла­тын тәсіл­дер басқа­ру­дың тиім­ділі­гін арт­ты­руға, қыз­мет­кер­лер­дің кәсі­би әле­уетін дамы­туға және ұйым­ның тұрақты дамуын қам­та­ма­сыз ету­ге бағытталады.

Адам ресур­ста­рын басқа­ру жүй­есі зама­на­уи шетел­дік және отан­дық ғылы­ми жетістік­тер­ді қол­да­ну арқы­лы басқа­ру әдістерін үне­мі жетіл­діруді қам­та­ма­сыз ете­ді. Адам ресур­ста­рын басқа­ру­дың мәні басқа­ру объ­ек­тілері мен субъ­ек­тілері ара­сын­дағы ұйым­да­сты­ру­шы­лық, эко­но­ми­ка­лық, әле­умет­тік пси­хо­ло­ги­я­лық және құқы­қтық қаты­на­стар­ды үйле­стіру­мен сипатталады.

Бұл қаты­на­стар қыз­мет­кер­лер­дің мүд­де­лерінің, мінез-құлқы­ның және әре­кет­терінің әсері­нен туын­дай­тын қағи­дат­тарға, әдістер­ге және нысан­дарға негіз­де­леді. Оның негіз­гі мақ­са­ты – адам ресур­ста­рын тиім­ді пай­да­ла­ну. Басқа­ру жүй­есін­де жеке тұлға меке­ме қыз­метін рет­тей­тін бар­лық про­це­стер­де­гі басқа­ру­шы буын болып табылады.

Сон­ды­қтан басқа­ру жүй­есінің тиім­ділі­гі кадр­лар­ды дұрыс ірік­теу мен орна­ла­сты­ру сапа­сы­на тіке­лей тәу­ел­ді. Басқа­ру ғылы­мы­ның эво­лю­ци­я­лық даму жолын­да пер­со­нал­мен жұмыс істеу мәсе­лесі әуел баста Ф. Тей­лор­дың ғылы­ми менедж­мент прин­циптері­нен бастау алды. Оның негіз­гі иде­я­сы — жұмысты оңтай­лы ұйым­да­сты­ру арқы­лы жоға­ры нәти­же­ге жету.

Соны­мен қатар, А. Фай­оль ұсы­нған әкім­шілік басқа­ру қағи­да­ла­ры бүгін­гі таң­да біз зерт­теп оты­рған мем­ле­кет­тік құры­лым­дар­дағы кадр сая­са­ты­ның негізі. Бел­гілі аме­ри­кан­дық мене­джер Ли Якок­ка­ның «Край­слер» кор­по­ра­ци­я­сы­на бас­шы болып кел­ген­де, өз бағ­дар­ла­ма­сын былай тұжы­рым­даған: people (адам­дар) – product (өнім) – profit (пай­да), ал «егер­де өзіңіз­де сенім­ді коман­да бол­ма­са, онда басқа фак­тор­дан сәт­ті бір­нәр­се жасап шыға­ру шама­лы бола­ды» деп атап өткен.

Адам ресур­ста­рын басқа­ру құры­лы­мы – меке­ме ішін­де­гі пер­со­нал­ды нәти­желі ұйым­да­сты­руға, басқа­руға және дамы­туға бағыт­талған бөлім­дер мен функ­ци­я­лар­дың жиын­ты­ғы болып табы­ла­ды. Бұл құры­лым ұйым­ның көле­міне, бағы­ты­на және басқа­ру моделіне бай­ла­ны­сты өзге­руі мүм­кін, бірақ оның негіз­гі мақ­са­ты — қыз­мет­кер­лер­дің әле­уетін тиім­ді пай­да­ла­ну арқы­лы ұйым­ның даму мақ­сат­та­ры­на қол жет­кі­зу. АРБ құры­лы­мы әдет­те бір­не­ше негіз­гі бөлім­ше­лер­ден тұра­ды. Бірін­шісі – пер­со­нал­ды жос­пар­лау және ірік­теу бөлі­мі. Бұл бөлім ұйы­мға қажет­ті маман­дар­ды аны­қтай­ды және жұмысқа қабыл­дау про­це­стерін жүзе­ге асы­ра­ды. Соны­мен қатар, кадр­лық қажет­тілік­ті болжау мен бос жұмыс орын­да­рын уақты­лы толы­қты­ру мін­дет­терін атқарады.

Екін­ші – оқы­ту және дамы­ту бөлі­мі. Бұл бөлім қыз­мет­кер­лер­дің кәсі­би дамуы­на, қай­та даяр­ла­у­ға, оқы­ту­ды ұйым­да­сты­руға және ман­сап­тық даму­ды жос­пар­ла­у­ға бағытталған.

Үшін­шісі – өнім­ділік­ті баға­лау және ынта­лан­ды­ру жүй­есі бөлі­мі. Бұл салаға қыз­мет­кер­лер­дің жұмысын баға­лау, өте­мақы жүй­есін әзір­леу және мате­ри­ал­дық және мораль­дық ынта­лан­ды­ру­ды енгі­зу кіреді.

Төр­тін­ші – еңбек қаты­на­ста­ры бөлі­мі. Бұл бөлім қыз­мет­кер­лер мен жұмыс беру­ші ара­сын­дағы құқы­қтық және әле­умет­тік қаты­на­стар­ды рет­тей­ді, еңбек тәр­тібін қам­та­ма­сыз ете­ді және кор­по­ра­тив­тік мәде­ни­ет­ті қалыптастырады.

Мем­ле­кет­тік меке­ме­де кадр­лық әле­ует­ті басқа­ру­ды кадр бөлі­мі жүзе­ге асы­ра­ды. Кадр қыз­меті — таң­далған кадр сая­са­ты аясын­да пер­со­нал­ды басқа­руға бағыт­талған, өкілет­ті тұлға­лар­мен қам­та­ма­сыз етіл­ген арнайы құры­лым­дар­дың жиын­ты­ғы. Өз жұмысын­да кадр қыз­меті Қаза­қстан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның еңбек кодексін және басқа да нор­ма­тив­тік-құқы­қтық актілер­ді бас­шы­лы­ққа алады

Сырым Дат