ҚАЗАҚСТАН әлемдегі ықпалы бойынша ЕКІНШІ ОРЫНҒА ШЫҚТЫ

Елі­міз Most Powerful Countries 2026 рей­тин­гісін­де 34-орын­ды иеленді

Тізім­ді World Population Review халы­қа­ра­лық ста­ти­сти­ка­лық плат­фор­ма­сы жари­я­ла­ды. Оның негізін­де аме­ри­кан­дық U.S. News & World Report басы­лы­мы­ның жыл сай­ы­нғы зерт­те­улерінің деректері жатыр, деп хабар­лай­ды inbusiness.kz.

Рей­тинг­ке жүз мем­ле­кет енді. Қаза­қстан Мысыр, Дания, БАӘ, ОАР, Нор­ве­гия, Сауд Ара­би­я­сы, Пәкістан және Иран­нан жоға­ры тұр.

Құра­с­ты­ру­шы­лар елдер­ді бес бел­гі бой­ын­ша баға­лай­ды. Олар­дың қата­рын­да эко­но­ми­ка­лық және сая­си ықпал, көш­бас­шы­лық, халы­қа­ра­лық одақтар мен әске­ри аль­ян­стар бар.

Плат­фор­ма­ның сипатта­ма­сы бой­ын­ша мем­ле­кет­тің күші бір­не­ше құрам­дас бөлік­тер­ден құра­ла­ды, олар­дың ара­сын­да әске­ри қуат, эко­но­ми­ка және мәде­ни ықпал бар. Тізім­де­гі оры­н­мен қатар автор­лар ЖІӨ мен жан басы­на шаққан­дағы ЖІӨ-ні эко­но­ми­ка­лық сал­мақтың қысқа­ша өлше­мі ретін­де келтіреді.

Бірін­ші үштік­те Қытай, АҚШ және Үндістан тұр. Олар­дың соңы­нан Гер­ма­ния, Жапо­ния, Оңтүстік Корея, Фран­ция, Ұлы­бри­та­ния, Мек­си­ка және Ита­лия келеді.

Пост­кеңе­стік мем­ле­кет­тер ара­сын­да Қаза­қстан тек Ресей­ге ғана жол бер­ген, ол 11-орын­да. Бұры­нғы Одақтың тізім­ге енген қалған елдері төмен­де орна­ласқан. Қаза­қстанға ең жақын тұрған 51-орын­дағы Укра­и­на. Одан кей­ін Лит­ва, Бела­русь, Өзбек­стан, Лат­вия, Эсто­ния, Арме­ния және Гру­зия келеді. Орта­лық Азия елдерінің ішін­де рей­тинг­те тек Қаза­қстан мен Өзбек­стан ғана бар. Олар­ды 37 жол бөледі.

Ұлт­тық ста­ти­сти­ка бюро­сы­ның мәлі­метін­ше, Қаза­қстан эко­но­ми­ка­сы өткен жылы 6,5% ‑ға өскен. Негіз­гі үлес өнер­кәсіп, көлік, құры­лыс және сауда сала­сы­ның еншісін­де. Сол жылы ЖІӨ көле­мі 305 мил­ли­ард дол­лар­дан асты. Осын­дай көр­сет­кі­шпен Қаза­қстан Орта­лық Ази­я­ның ірі эко­но­ми­ка­сы болып қала береді.

Халы­қа­ра­лық валю­та қоры сәуір айын­дағы болжам­да биы­лғы жыл­дың қоры­тындысы бой­ын­ша Қаза­қстан­дағы жан басы­на шаққан­дағы ЖІӨ-ні 17,5 мың дол­ларға баға­ла­ды. Бұл – қор­дың бақы­лау жүр­гіз­ген жыл­да­рын­дағы ең жоға­ры көрсеткіш.

Елдің рей­тинг­те­гі орны оның халы­қа­ра­лық күн тәр­тібіне қан­ша­лы­қты бел­сен­ді қаты­са­ты­ны­на да бай­ла­ны­сты. Соңғы жыл­да­ры Қаза­қстан бұл тұрғы­да бір­не­ше жаңа рөл алды. 2024 жылғы науры­зда ол БҰҰ мис­си­я­сы­на алғаш рет дер­бес бітім­гер­шілік кон­тин­ген­тін жібер­ді. Қаза­қстан­дық әске­ри рота Голан биік­ті­гін­де қыз­мет атқарады.

Бір жыл­дан кей­ін БҰҰ Бас ассам­бле­я­сы кон­сен­сус­пен Алма­ты­да Орта­лық Азия мен Ауған­станға арналған орны­қты даму мақ­сат­та­ры жөнін­де Өңір­лік орта­лық құр­ды. Резо­лю­ци­я­ның тең автор­ла­ры 152 мем­ле­кет бол­ды. Бұл Орта­лық Қаза­қстан­ның БҰҰ бүкіл өңір­мен жұмыс істей­тін алаң ретін­де­гі рөлін бекітті.

Өткен жыл­дың қара­ша айын­да Қаза­қстан Ибраһим (Авра­ам) келісім­деріне қосыл­ды. Қаңтар айын­да Қасым-Жомарт Тоқа­ев Даво­ста Таяу Шығы­сты рет­теу үшін АҚШ пре­зи­ден­тінің баста­ма­сы­мен құры­лған Бей­біт­шілік кеңесінің жарғы­сы­на қол қой­ды. Қаза­қстан құры­л­тай­шы мем­ле­кет­тер­дің қата­ры­на енді және Таяу Шығы­сты рет­те­уде дауыс алды.

Елдің рей­тинг­те­гі эко­но­ми­ка­лық ықпа­лы оның әлем­дік сауда­дағы орны­на бай­ла­ны­сты. Өткен жылы Қаза­қстан аумағы арқы­лы 36,9 мил­ли­он тон­на тран­зит­тік жүк өткен. Тран­с­кас­пий бағы­ты бой­ын­ша кон­тей­нер­лiк тасы­мал үштен бiр есе­ден аста­мға өстi.

Alem.Cloud ұлт­тық супер­ком­пью­тері әлем­дік Top-500 тізі­мін­де 86-оры­нға ие бол­ды. Қаза­қстан осы рей­тинг­тің алға­шқы жүзді­гіне алғаш рет кір­ді. Жүйе елге жасан­ды интел­лект сала­сын­дағы әзір­ле­ме­лер үшін өз база­сын береді.

Сәуір­де Аста­на­да Өңір­лік эко­ло­ги­я­лық сам­мит өтті. Орта­лық Азия мем­ле­кет­терінің бас­шы­ла­ры «Орта­лық Ази­я­ның эко­ло­ги­я­лық ынты­мақ­та­сты­ғы» декла­ра­ци­я­сын қабыл­да­ды. Сам­мит­те Су жөнін­де­гі халы­қа­ра­лық ұйым­ды құру тура­лы кон­суль­та­ци­я­лар бастал­ды. Аста­на өңір елдері ортақ ұста­ным­ды келіс­кен алаңға айнал­ды, бұл Қаза­қстан­ның өңір­лік сая­сат­тағы сал­мағын растайды.

 Үш жыл бұрын, U.S. News & World Report мәлі­мет­тері бой­ын­ша, Қаза­қстан осы рей­тинг­те 50-орын­ды иелен­ді. Бұл Орта­лық Азия елдері ара­сын­дағы ең жақ­сы нәти­же бол­ды. Содан бері елі­міз 16 саты­ға көтеріл­ді. Енді Қаза­қстан тізім­нің жоғарғы үштен бірінің қата­рын­да тұр.

Рей­тинг­тің өзі осы жыл­дар ішін­де 13 мем­ле­кет­ке кеңей­ді. Қаза­қстан оған қаты­су­шы­лар саны­ның өсуі­мен бір мез­гіл­де жоға­ры көтерілді.

Сар­баз ҚҰТ-МҰХАММЕД, «D»