Четверг , 1 октября 2026

ТОҚАЕВТЫҢ ӨКІМЕТІ мұнайдағы ел үлесін ҚАЙТАРЫП АЛУҒА КІРІСТІ…

Қаза­қстан үшін жақ­сы жаңа­лық, мұнай эко­но­ми­ка­сы сала­сын­дағы күрт бет­бұры­стың бел­гісі (орыс тілін­де­гі скрин­ге зер салы­ңыз).

Егер Пре­зи­дент Тоқа­ев­тың өкі­меті ТШО-дағы Қаза­қстан­ның үлесін қай­та­рып ала­тын бол­са, бұл елдің кезін­де кет­кен есесін қай­та­ру­дың, әле­умет­тік әділет­тілік­ті қал­пы­на кел­тірудің қомақты үлгісі деп баға­ла­на­ры сөзсіз.

Иә, 90-жыл­дарғы апа­лас-төпе­лес заман­да Теңіз мұнай­ын иге­ру­ге Қаза­қстан­ның өз мүм­кін­ді­гі: тех­ни­ка­сы, тех­но­ло­ги­я­сы және білік­ті кад­ры бол­ма­ды. Сон­ды­қтан аме­ри­ка­лық ком­па­ни­я­ның дегеніне көну­ге мәж­бүр болдық.

Оның үстіне, ең негіз­гісі, аты­шу­лы «Қаза­қ­гейт» шырға­лаңы (скан­дал) бой­ын­ша Назар­ба­ев-Гиф­фен-Балғым­ба­ев «үшті­гі» Қаза­қстан­ның мүд­десін парақор­лық құр­ба­ны еткені мәлім. Ғасыр басын­да АҚШ-та өткен сот­тың шеші­мі бой­ын­ша, ТШО «үштік­ке» параға бер­ген 98 млн дол­лар Қаза­қстанға қай­та­рыл­ды. Бірақ әлем­де­гі ең ірі онды­ққа кіретін Қашаған мұнай көзін емін-еркін иге­ру мүм­кін­ді­гі ТШО-ның иелі­гін­де қалған еді.

Біз енді Қаза­қстан үшін «кабаль­ный кон­тракт» саналған Теңіз мұнай­ы­ның 35% үлесін сұрап отыр­мыз. Отыз жылға жуық игеріл­ген уақыт өткен­нен кей­ін Қашаған­да қан­ша мұнай қалуы мүм­кін? Бәл­кім, 35% емес, 50%-ын талап етуі­міз керек шығар?

Бірақ нешетүр­лі халы­қа­ра­лық кон­вен­ци­я­лық заң­дар­мен қорға­ла­тын бұл келісім­шар­тты біз қан­ша­лы­қты бұза ала­мыз? Бұған пре­зи­дент Трамп биле­ген АҚШ үкі­меті не дей­ді? Әлем­дік тәр­тіп күрт өзгеріп, даб­ыл­ды дүр­бе­лең ушы­ғып тұрған қазір­гі гео­са­я­си жағ­дай­да біздің талап Қаза­қстан – АҚШ қарым-қаты­на­сы­на қалай әсер етуі мүмкін?

Шыным­ды айт­сам, мен бұл тұрғы­дағы сұрақтарға жау­ап бере алмай­мын! Бұл енді Пре­зи­дент Тоқа­ев­тың пере­го­вор­шы­ла­ры мен сыр­тқы сая­си-эко­но­ми­ка маман­да­ры­ның үлесін­де­гі мәсе­ле бол­са керек.

Қалай болған­да да, бұл рет­те­гі қазақ өкі­метінің соңғы 2–3 жыл­дағы табан­ды тала­бы қоғам тара­пы­нан құп­тар­лық қажыр-қай­рат болуы тиіс! Іске сәт!

Ермұрат БАПИ

Казах­стан тре­бу­ет $10 млрд и долю не менее 35 % за про­дле­ние контракта

По дан­ным Bloomberg, Пра­ви­тель­ство Казах­ста­на доби­ва­ет­ся от парт­не­ров «Тен­гиз­шев­ройл» еди­но­вре­мен­ной выпла­ты око­ло $10 млрд и уве­ли­че­ния доли госу­дар­ства в Тен­ги­зе с 20 % до не менее чем 35 %. Вза­мен речь идёт о про­дле­нии лицен­зии, кото­рая сей­час исте­ка­ет в 2033 году.

@NRG_monitor

Республиканский еженедельник онлайн